AHMEDİYE MEDRESESİ

Yeri: Erzurum'da Murat Paşa Mahallesinde Erzincan Kapı mevkiinde Murat Paşa Camiinin doğusundadır. Tarihçe: Üzerindeki kitabeye göre Gani Ahmed bin Ali bin Yusuf tarafından 714 H.-1314 M. veya 724 H.- 1323 M. yılında inşa ettirilmiştir. Yapının kitabesi bugün ortadan kalkmış olan taçkapısı üzerinde olmalıydı. Taçkapı yıkılınca kitabe bugünkü yerine konulmuştur. Medrese son olarak 2005-2006 yılında Erzurum Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından onarılmıştır. Plan ve Mimari Özellikleri: Ahmediye Medresesi Darülhadis medresesi olarak inşa edilmiş, kapalı avlulu, iki eyvanlı, revaksız ve tek katlı bir medresedir. Medresenin kuzeyinde bulunduğu bilinen mescit kısmı ve bunun önünde olması gereken taçkapının tamamen ortadan kalkması nedeniyle, günümüzde yapıya kuzeydoğu köşedeki odanın kapısından girilebilmektedir. Medresenin orta bölümünü örten aynalı çapraz tonozlu kapalı avlunun kuzey ve güneyinde 4.30 x 3.85 m. ölçülerinde sivri beşik tonozlu iki eyvan bulunmaktadır. Bunlardan birincisi giriş eyvanı, ikincisi ise arka duvarında bir mihrap bulunan ana eyvandır. Eyvanların arasında yer alan kapalı avlu 9.10 m. derinliğinde ve 4.45 m. genişliğindedir. Avlunun doğusunda ve batısında oldukça dar ikişer odaya yer verilmiştir. Ayrıca yapının dört köşesinde tonozlarla kapatılmış simetrik büyük boyutlu dört oda daha bulunmaktadır. Bütün odaların kapıları avluya açılmaktadır. Medrese içerisinde mihrap ile eyvanların avluya bakan yüzlerindeki köşe sütuncelerinin gövdeleri döneminin özelliklerini taşıyan bitkisel bezemelere sahiptir. Kuzey cephenin dışında köşelerinde sütunceleri bulunan mukarnas kavsaralı bir mihrap yer almaktadır. Sade bir silme ile çevrelenen bu mihrabın günümüzde mevcut olmayan medrese mescidine ait olduğu anlaşılmaktadır. Günümüzde Murat Paşa Caminin minaresi olarak kullanılan camiden ve medreseden uzaktaki minare, geçmişte Ahmediye Medresesine aitti. Yakutiye Medresesinde olduğu gibi cephenin sağ köşesinde (kuzeybatı) yer alan minare Konyalı'da mevcut fotoğraf ve anlatımlar ışığında şöyle tanımlanabilir. Minare yapının görünümüne uygun olarak küt ve kısa tutulmuştur. Gövdeye kadar kırmızı renkli kesme taş, şerefeye kadar ise tuğla malzemeli gövdeye sahipti. Şerefe altı iri mukarnas yuvaları ile dolgulanmış şerefe korkulukları sade taşlarla oluşturulmuştu. Petek kısmında sırlı tuğlalarla bezemenin yapıldığı belirtilen minare, 1928 yılında şiddetli bir fırtına sonucunda yıkılmıştır. Bu ifadeler Yakutiye Medresesi gibi zarif olmayan ancak sırlı tuğlalarla bezeli olduğunu göstermektedir. Bütün bu kalıntılar ve izlenimler gösteriyor ki Ahmediye Medresesi inşasında Yakutiye Medresesi örnek alınmıştır. Yakutiye Medresesinin girişinde bulunan oda düzeneğinin Ahmediye'de de tekrar edildiği, medresenin avlusuna Yakutiye de olduğu gibi giriş eyvanından girildiği anlaşılmaktadır.[1] [1] Yurttaş, H., Özkan, H. ,Z. Köşklü, vd., Yolların Suların ve Sanatın Buluştuğu Şehir Erzurum, Erzurum 2008, 108-110.