KURŞUNLU (FEVZİYE) MEDRESESİ

Yeri: İç kalenin kuzey eteğinde Feyzullah Efendi Mahallesindedir. Tarihçe: Medresenin üzerinde kitabe yoktur. Cami giriş kapısı kanadındaki sürgü üzerinde yer alan kitabeye göre 1112 H.-1700 M. yılında Şeyhülislam Feyzullah Efendi tarafından cami ile birlikte yaptırılmıştır. Medrese son olarak 2005-2006 yılında Erzurum Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından onarılmıştır. Plan ve Mimari Özellikleri: Medrese eğimli bir arazi üzerinde yer almaktadır. Cami ile ortak bir avlu etrafında şekillenen medrese odaları, camiyi doğu yönden U şeklinde sarmaktadır. U şemasında medrese odaları caminin doğu duvarına paralel sekiz, kuzeyde iki, güneyde üç olmak üzere on üç odalı olarak tamamlanmıştır. Planı oluşturan doğu kol üzerindeki sekiz oda avluya iki pencere ve bir kapı ile açılmaktadır. Oda kapıları ve alt pencereler düz atkılı dikdörtgen açıklıklar şeklindedir. Odaların dış cepheye açılan pencereleri yoktur. Dikdörtgen planlı odaların üzeri kuzey-güney doğrultusunda beşik tonoz ile örtülü olup, üzerleri bugün eğimli bir çatı ile kapatılmıştır. U şemasında kuzeyde iki medrese odası vardır. Doğu kol üzerindeki diğer odalardan daha büyük olan köşedeki odada yer alan bir kapı ile yanındaki odaya geçilirken, bugün bu kapı kapatılmış ve odaya avlu yönünde bir kapı açılmıştır. Bu kolda girişteki ilk odanın yan cepheye açılan iki küçük mazgal penceresi vardır. Köşe odası ise doğu ve kuzey duvarlarında bulunan ikişer pencere ile dışa açılmaktadır. Medrese güneyde üç oda ile tamamlanmıştır. Odaların bu kolda çarpık düzenlenmesi burada deformasyon veya tarihi belirlenemeyen bir eklenti olabileceğini düşündürtmektedir. Şemanın güneyde kısa kolunu oluşturan çarpık dikdörtgen planlı oda tekne tonoz ile örtülü olup, avluya iki pencere ve bir kapı ile açılmaktadır. Güney kolu oluşturan iki oda, ara mekâna açılmaktadır. Bu mekân güney cephe ortasında bir sütun ve iki yönde tuğla kemerlerle bağlanan bir düzenleme göstermektedir. Güney koldaki üçüncü oda ise yine çarpık dikdörtgen planlı olup doğu cephesinden dışa çıkıntılı olarak yerleştirilmiştir. Odaların içerisinde ocak ve yuvarlak kemerli iki niş bulunmaktadır. Medresenin dış cephelerinde genellikle moloz taş, avlu cephesinde kesme taş kullanılmıştır. Medrese bacaları, kare gövdeli ve üzeri piramidal külahla örtülüdür.[1] [1] Yurttaş, H., Özkan, H. ,Z. Köşklü, vd., Yolların Suların ve Sanatın Buluştuğu Şehir Erzurum, Erzurum 2008, 126-127.