BOYAHANE CAMİİ

Yeri: Karaköse Mahallesinde, Cennet Çeşmesi karşısında bulunmaktadır. Tarihçe: Caminin 974 H.-1566 M. tarihinde Erzurum Valisi Emin Paşa tarafından yaptırıldığı belirtilmektedir. Aslında çifte hamam olarak inşa edilen yapının kadınlar kısmının soyunmalık bölümü sonraki tarihlerde camiye dönüştürülmüş ve bir minare eklenmiştir. Mihrap üzerinde 1030 H.-1621 M. tarihinde İlyas Ağa tarafından hamamın camiye çevrildiğini gösteren sülüs hatla yazılmış bir kitabe bulunmaktadır. Tescil Tarih ve Sayısı: Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 13.11.1976 tarih ve A-188 sayılı kararı ile tescil edilmiştir. Plan ve Mimari Özellikleri: Kare planlı tek kubbeli caminin son cemaat yeri bulunmamaktadır. Ancak giriş kapısının önüne küçük ölçülerde kare planlı ve kubbe ile örtülü bir mekân eklenerek bir ön giriş oluşturulmuştur. Cami hamamın soyunmalık kısmından dönüştürüldüğü için dışa fazla açıklığı bulunmamaktadır. Beden duvarları üzerinde yer alan kubbeye tromplarla geçilmiş olup, sekizgen bir kasnak üzerine oturmaktadır. Camiye çevrilirken, kubbe eteğine dört pencere açılmıştır. Düzgün kesmetaş malzemeden inşa edilen yapının kubbesi tuğla örgülü olup, dıştan kurşunla kaplıdır. Yandaki erkekler kısmına ait soyunmalık bölümü ile birleşen duvar üzerinden yükselen silindirik gövdeli minarede tuğlaların farklı dizilmesi ile dekoratif bezeme oluşturulmuştur. Şerefe altlığında üç sıra kirpi saçak görülmektedir. Ayrıca bölgede ender olarak rastlanan külah altında ve şerefe mukarnaslarında yeşil sırlı tuğlalara yer verilmiştir. Camiye girişin sağlandığı batı cephedeki kapı, eyvan türüdür. Girişin iki yanında yer alan sütunceler geometrik bezemeli ve zar tipi başlıklıdır. Basık kemerli kapı açıklığıyla giriş bölümüne geçilir. Buradan da yine küçük bir kapıyla asıl mekâna ulaşılmaktadır. Caminin içerisindeki kalemişi süslemeler sonraki tarihlere aittir. Cami kubbesinin oturduğu tromplar çift kademeli sivri kemer şeklindedir. Duvarnın yarısından itibaren başlayan kemer konsolları mukarnaslıdır. Trompların arasında kalan duvar yüzeyleri ise iki kademeli, sivri kemerlerle hareketlendirilmiştir. Caminin beşgen mihrap nişi mukarnas kavsaralıdır. Kavsara sekiz sıra mukarnaslardan oluşur. Nişin köşelerinde sütuncelere yer verilmiştir. Ahşap minberi mihrabın hemen yanında yer alır, sade ahşap minberde süslemeye yer verilmemiştir.