Erzurum Sözlüğü

Sığır, manda, koyun, keçi, domuz, deve ve yabani çift tırnaklı hayvanlarda görülen viral bir hastalıktır. Şap hastalığının yerel adı.

Korkak.

Kimi zaman süt, kimi zaman su ile de yapılan ekmek, yağ, bisküvi ve başka yararlı gıda ve sebzelerin karışımı ile yapılan bebek yiyeceği.

Meşhur Erzurum erkek ünvanı, mert, cesur, vatansever, sözüne güvenilir erkek. Ağabey manasına da kullanılır.

Tahteravalli den mülhem, Daddaralli, salınımlı, gayri ciddi, güvenilmez, gelip geçici iş, söz, davranış ya da basit eşyaların tanımı için kullanılan yergi ifadesi.

Alnın tam ortası. Alnının takgıcına vurmak ve ya alnın takgıcıyla vurmak.

Korkak, güvenilmez, sözünde durmaz anlamına gelir.

Gölge etmek, bir başka manada koruyup kollamak, sahip çıkmak.

Birlikte davranmak, omuz omuza vermek gibi, genellikle kavga sırasında arkadan gelecek tehlikeler için birbirini kollamak.

Gölgesinde tutmak, Korumak.

Genellikle söz ya da hareketle insanın hassas noktasına dokunmak, kışkırtmak.

Tavandan damlayan damla.

Basit ve serkeş genç toplulukları hafife almak için kullanılan yerel ifade.

Dükkân kepengi, tahta perde, tahta bölme, tahta parmaklık.

Dar ve uzun, dar ve uzun ama çirkin biçimde de daralarak sarıp uzamış.

Tahteravallinin daha basit bir anlamda argo biçiminde söylenmiş hali.

Koyun ve keçi gibi küçükbaş hayvanlara ve bunların sürüsüne verilen ad. Erzurumda daha çok koyun sürüsüne verilen ad. Bazı hallerde düşünmeyen ve cahilce davranan kişiler için hafifseme anlamında da kullanılır.

Dağarcık kelimesinden mülhem, çobanların iş başındayken karınlarını doyurmak için gereken yiyecekleri koydukları keçe ve ya yünden omuzluklu torba.

Taun kelimesinden mülhem, veba benzeri hastalık. Bir ilenme sözü ve beddua biçiminde de söylenir.

Yeni ayakta durmaya başlamak.

Yerinden oynatmak, karıp karıştırmak, kıpırdatmak.

Bir sözü orada burada söyleyip durmak, bir söz, hareket ya da durumun dedikodusunu yapmak.

Ağaçtan dalından yontulmuş, elde taşınan uzun, kısa, kalın ya da ince çubuk.

Dakika

Odun kesmek için kullanılan uç kısmı kıvrık demir araç. El satırı ve nacak olarak ta kullanılır.

Dahil, iç.

Herkese duyurmak, Elaleme duyurmak. Duymayan kalmamışçasına duyurmak.

Düşüncesiz, aklına geleni söyleyen, sözünün yerini bilmeyen.

Davet kelimesinin yerel söyleme biçimi, davet etmek.

Sabaha doğru, sabaha kadar

Depozito, yerel söyleyiş.

İç Anadolu söyleminde bezelye tanesi anlamına gelen kelime, Erzurumda tane, tane, en küçük parçaya ayrılmış anlamında kullanılır. Digir digir olmak gibi…

İnadına, bildiği gibi, alttan almaktan uzak biçimde konuşma ya da davranma.

Dil ile kavga etmek, biribirine karşı söylenip durmak.

Habir konuşan, çokça konuşan, biteviye konuşan. Özellikle çokça ve tatlı tatlı konuşan çocuklar için sevimlilik ifadesi olarak da kullanılır.

Diline dolamak, hep aynı şeyi söyleyip durmak.

Kandırmak, kafaya almaya çalışmak.

Dinlenmek

Şaşkınlığından ve olup bitenlerden ne yapacağını bilmemek.

Gollik benzetmesi genel olarak kısa, bazı hallerde de zayıf manasına gelir. Dini Gollik, zayıf dinli, dini bilgisi ve dine karşı tavrı, bağlılığı kısa ve zayıf anlamında kullanılır.