Erzurum Sözlüğü

Kısa boylu, acar, becerikli kişiler için kullanılır.

Mahçup tavırlı, sessiz sedasız. Kurnaz kişiler içinde kullanılır.

Yerişkin, az çok büyümeye yüz tutmuş

Esir, esir olmuş, tutkun olmuş, Aşkından, sevgisinden, bağlılığından dolayı birine tutulmuş.

Azıcık acele, Birazcık hızlı.

Yirmi

Yoksa

Kaybetmek, kumarda ya da bahiste kaybetmek.

Yufka

Hafif, hafiflik etmek, kendini kapıp koy vermek.

Zahir, sanki.

Tarım ürünleri, tahıllar.

İki at ile çekilen Kızak

Zayiat

Zabıt, Zabit, Eski dile Subay

Ciddiye almamak, dalga geçmek gibi, alay etmek.

Zanaat

Çer çöp, toz toprak

Zırzopluk, saçmasapan işlerle uğraşmak.

Zıvana : İki ucu açık küçük boru, içine bir şey geçirilmek için açılmış delik, bu deliğe geçirilen mil anlamına gelir.

Zakkum’dan mülhem, acı, acılık. Zehir zukkum ola…

Sahur

Ezberlemek, sürekli tekrar yoluyla bıktırırcasına bir şeyin üzerinde durmak.

Alabildiğine iri ve büyük, kapılardan sığmayan.

Kapıyı kilitledikten sonra ayrıca emniyet için kuvvetli bir başka metal bağ ve ya zincirle de sağlama almak.

Bir halin, bir iş ya da bir durumun fazlaca kalabalık bir çevre içinde karışarak belirsizleşmesi, her kafadan bir sesin çıkması. Daha çok tartışma ve kavga ortamları için kullanılan bütünüyle yerel bir ifade.

Şöyle böyle, yarım yamalak anlamında kullanılır. Bir çalağap falanca kişi filanca kişiye benziyor gibi…

Erzurumda ayran yapma tarzı. Yayık ayrandan başka biçimde yoğurdun çalkalanarak ayran yapılması.

İçinden çıkılamayacak kadar güç olan, karışık iş. Bazı hallerde işi gücü acele ve karışık halde yapan, eli ayağı dolaşan gençler için de kullanılır. Bir çaparız uşah ki… gibi…

Zabıta şefi, Zabıta Komseri.

Erzurumda yetişen aroma ve kokusu kendine has, kaynatılarak ya da kavrularak tüketilen bir bitki. Probiyotik ve antioksidan özellikleriyle bilinir.

Kollarını ve paçalarını katlayarak bir işe hazırlanmak. Ülke genelinde Çemrenmek şeklinde de kullanıldığı bilinmektedir.

Pişmemiş, çiğ anlamında kullanılır. Ayrıca Erzurumda oynanan Aşşıh- Aşık oyununda aşığın yüzleri çig, şeg, tög, mire, alçı gibi isimler alır. Çig, aşığın çukur göbek yüzeyine denir.

Çekirdek. Ayrıca Erzurumda Sımışka olarak da adlandırılan Ayçekirdeği için de kullanılır.

Çiriş ya da Çiriş otu, Asphodelaceae familyasından Asphodelus cinsini oluşturan bitki türlerinin ortak adı. Mart ve Nisan aylarında genellikle dağlık alanlarda yetişir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde bilinir

Beceriksiz, Acemi

Hastalık, dert. Beddua biçiminde de kullanılır.

Şorak şeklinde de kullanılır. Çorak, verimsiz toprak.

Şalgam turşusundan, tat ve aroma vermesi için reyhan katılarak yapılır. Pirinç veya bulgur katılır, ayrıca parça et veya kavurma ile pişirilir. Kış aylarında Erzurumun başlıca yemeklerindendir.

Bayatlamış, bozulmuş sebze ve meyveler için kullanılır. Bir başka biçimde de giderek yaşlanmış manasına gelen argo dan çok amiyane bir tabirdir.