Erzurum Sözlüğü
Erzurum ağzından 730 kelime ve anlamı
Günün kelimesi
Üskek
Yüksek
Tevlugat - Teblugat- Ebayi teblügat
: Yakınlar topluluğu, hep görüşülen arkadaşlar.
Tevür
Cins, çeşit. Doğru tanımlanamayan acayip haller için kullanılır. ‘ Bi tevür işler, haller…’ gibi..
Teşi
Ahşaptan yapılmış yün eğirme aleti.
Teşt
Büyük ve ağır bakır ya da demir tekne. Çamaşır yıkamak ya da yıkanmak üzere yapılan eşya.
Tiggozlanmak – Tikkoz - Tikgoz
Horozlanmak, kafa tutmak, ekebirlik etmek, üstüne yürümek.
Tikan
Diken
Tohli
Bir yaşında veya bir yaşından küçük erkek kuzu. Koç’un küçüklüğü.
Torpağ başşan
Toprak başına gelsin. Bir tepki cümlesi.
Tozak - Tozah
Rüzgarla birlikte dağılarak yağan, ince ve az biçimde yağan tozu andıran kar.
Tu, tu, tu
Pişmanlık, üzüntü, çok görme bildiren ünlem
Tuluk - Tuluh
Hayvanda idrar kesesi. Büyük göbekli, fazlaca şişman kişiler içinde kullanılır.
Tuman
Don, İç çamaşırı.
Töreli - Törli Töreli
Töresi olan, Töre sahibi. Uygun ve düzgün davranan kişiler için söylenir.
Tıllig -Tıllik
Burnundan konuşan, hımhımlayıp duran kişilere denir. Kekeme
Tırhıç
Evin giriş kapısının önüne yapılan, gündüzleri ana kapı yerine kullanılan aralıklı, ince ahşap kapı.
Ucunucun - Uci ucuna
Parça parça, azar azar. Neredeyse, ancak ancak, tam olarak yetmese de yetecek kadar, ‘Eh işte, uci ucuna…’gibi…
Umuz
Omuz
Usli Geçmah
Aklı başından gider gibi olmak,
Uyhi – Yuhi
Uyku
Uylamak
Duyar duymaz her yere kavuşturmak, hemen ayaklanmak, gereksiz ve lüzumsuzca oraya buraya iletmek.
Uğuz
Oğuz adının söylenişi, Ayrıca saf, uyuşuk anlamında da söylenir
Uşah - Uşak
Küçük ya da ergen çocuk; şefkatle söylenir (hizmetkâr anlamıyla ilgisi yoktur).
Uşdum Ahıl
Söylenen her şeye inanan, her inan fikrini değiştiren, her söze uyan.
Vayiz Vermah - Vayiz Etmah
Vaaz Etmek
Vey
Daha neler, bu nedir anlamında bir şaşma sözü. Şaşırma
Vezife - Vezüfe
Vazife, görev
Vijdan
Vicdan
Vijdan
Vicdan
Vola, Volan
Ula, Ulan kelimelerinin yerel kullanımı. Ola, olan şeklinde de kullanılır.
Vugat - Vugaat - Wugaat
Vukuat, Olay
Vuy - Wuyh
Vay
Vızzik
Sivrisinek (veya küçük sinek türleri)
“Kelime, sineklerin uçarken çıkardığı "vız" sesinden türetilmiş yansıma bir sözcüktür. Yörede ayrıca çok hareketli, mızmız veya uykusuz çocuklar için de benzetme yoluyla kullanılır.”
Vığır vığır
Bol bol, haddinden çok kalabalık, fazlaca bağırtı, gürültü.
Vış - Vuş – Vuş aman
Genellikle kadınların kullandığı, inanılması güç şeyler için kullanılan aşırı ölçüde şaşırma ifadesi.
Yalanız – Yalanguz
Yalnız
Yanigara- Yanıgara
Çocuklar ve genç kızlar için zariflik ve zayıflık bildiren şefkatli yakınlık sözü.
Yarmaça
İri yarı, kabaca gösterişli.
Yarpah
Yaprak
Yatsılık – Yassılıh
Gece geç saatte, olağan öğünler dışında yenen çerezlik yiyecek.
Yaşmahlanmah -Yaşmah
Ağzı ve burnu kapatan işlemeli ve ya sade örtü. Kadınların yüzlerini namahremden saklama biçimi.
