Erzurum Sözlüğü

Martın 11inde başlayıp 17sinde biten sert soğuklara Erzurum ağzı ile halk arasında Berdelacuz, kocakarı soğukları denir

Hep mutlu ol, Mutluluk içinde kal anlamında, genellikle büyüklerin küçüklere söylediği dua makamında güzel söz.

Hane halkında olmayıp hane halkı gibi bakılıp büyütülen kız çocuğu

İdrar etmek, küçük su dökmek, küçük abdest etmek.

Bayılırcasına yorgun düşüp uyumak.

Beyinsiz, akılsız

Ten de, ya da alında iz, leke manasında. Ayrıca bebek yatağı anlamında beşik.

Kız ya da erkek çocuklarını beşikteyken birbirine söz verme.

Yuvarlak küçük en fazla orta boy 5 adet taş ile oynanan çocuk oyunu.

Su taşımak için omuzlara asılarak kullanılan genellikle ahşap su taşıma aracı.

Manda

Mandaların bile dayanamadığı derecede soğuk zamanlar. Baharın ilk zamanlarındayken bir anda gelen kar ve soğuk zamanları, 16,20,22 Nisan günlerinden bir gün ya da bu zamanlara denk gelen zaman.

Can vermek üzere, Perişan durumda.

Çabalamak, uğraşmak, elinden geleni yapmak, çalışmak.

Genellikle çocuk yaşta ya da genç kızlar için kullanılan hem sevimlilik hem de kurnazlık ve akıllılık ifade eden yerel kelime.

Küçük ve hafif kilim.

Çeyiz

Koyun, keçi, sığır vb. kesilecek hayvanların ticaretini yapan kimseler için kullanılır, Canlı hayvan tüccarı.

Hafif meşrep, başıboş, kuru kalabalık, acemi gençlerden meydana gelen küçük topluluk. Bir hafife alma ifadesidir.

Vücut, daha çok ölmüş ya da kesilmiş hayvanların yerde duran halleri için kullanılır. Ölü beden, ölü hayvan hali. Fahrettin Kırzıoğlu Hocaya göre doğrusu Cemdek olmalı.

Hasır dokunan ince kamış, saz. Renginden dolayı cil ot da denir. Ayrıca taze filiz, filizlenmiş anlamına da gelir. Soğanın ya da Patatesin çillenmesi gibi…

Filizlenmek, yeşermek, patates ve soğan için bozulma belirtisi anlamına da gelir.

Çimdik

Çinçavat olarak bilinen kelime daha çok Kars, Iğdır, Ardahan ve Artvin bölgelerinde kullanılan kötü huylu, cimri, bencil, kavgacı, mızıkçı, geçimsiz, yüzsüz, pasaklı, dedikoducu gibi menfi birtakım anlamları içerir. Kelime, sadece Türkiye ve Türkçede değil, Ermenice başta olmak üzere, Azerice ve Gürcücede de benzer anlamlarda kullanılmaktadır.

Tırnaklarıyla ve tüm eliyle tutunup çekmek.

Çok yağlı yemek. Başka anlamda da çok fazla maddi menfaat, çok fazla para, kâr anlamında da kullanılır.

Hindi - H harfi kalın okunur

Cuma gününden önceki Perşembe Akşamı. Perşembe Gün batımından sonrası Cuma Akşamı olarak anılır.

Tavuk yavrusu, Civciv

Beceriksiz kimse, görgüsüz kimse, bazı hallerde zayıf bedenli erkek. Adam, cüdam gibi…

Kusur

Kusur, Hata

Soğan, domates ve et suyu ve bayat ekmek ya da kızartılmış ekmek ile yapılan sulu yemek.

Namussuz manasına olmasa da, söz ve hareketleriyle hafif meşrep kadın.

Yaramaz, arsız, sıska, cılız, çelimsiz çocuk manasına gelir.

Göz kenarlarında biriken beyaz ve aşkar renginde az kıvamlı kir tabakası. Genellikle sabah uyanınca olur. Gözünün cırbıdıni yıkamamış gibi.

Bütünüyle sulandırılmış halde.

Tırnak, uzun ve kesici tırnak anlamında, hayvan ve kuşlarda keskin ve sert tırnak, cırnak.

Bez parçası, bezden üsturpsuzca koparılmış parça.

Aşırı yüksek bir sesle bağırmak ya da ağlamak, ağlamanın giderek son haline gelmesi. Ayrıca su içmek ya da yemek anlamında da aşırı yemekten cırılmak gibi..